VEILIGHEID



Fred Pijls, Raad van Bestuur GGZ Oost Brabant

Henk Hanegraaf, geneesheer-directeur 

We voeren veiligheid breed door. 
Van veiligheid voor cliënten en medewerkers 
tot veilige informatie-uitwisseling.”

BESPREEKBAAR MAKEN

Wanneer zijn jullie met het nieuwe veiligheidsbeleid begonnen?
Fred Pijls: 
“Vanaf 2010. We voeren het beleid breed door. Dus niet alleen veiligheid voor cliënten en personeel, maar bijvoorbeeld ook veilige informatie-uitwisseling. We kozen voor een geleidelijke weg en zijn in gesprek gegaan met een ziekenhuis dat al heel ver was op het gebied van veiligheid. Zo namen we het IZEP (Instrument voor Zelfevaluatie Patiëntveiligheidsstructuur) van hen over. Dat is een zelfevaluatie op het gebied van patiëntveiligheid. Het is daarin belangrijk dat medewerkers risicovolle situaties durven te delen. Situaties waarover ze in het team willen doorpraten.”

Hoe zorgt GGZ Oost Brabant ervoor dat medewerkers veilig kunnen blijven werken?
Henk Hanegraaf: “Dat doen we op veel verschillende manieren. Om er een paar te noemen: wij vinden dat veiligheid een vast item in alle teams moet zijn. Daarbij is belangrijk dat dit in alle lagen van de organisatie gebeurt. Zo is er op teamniveau bijvoorbeeld een aandachtsfunctionaris. Hierdoor kunnen medewerkers op een laagdrempelige manier incidenten melden. Op zorggroepniveau geldt dat als er iets binnen de zorg speelt, dat dit door de zorgmanager gedeeld wordt met team en programmaleiders. Nog een stap verder is locatieniveau. Op de locatie delen de teamleiders alle incidenten, die va belang zijn voor hun locatie, met elkaar. Wij hebben verschillende locaties en vanuit alle locaties hebben we een vertegenwoordiger in de programmagroep Veiligheid. In die groep worden veiligheidsitems gedeeld. Zo kan men van elkaar leren. En als laatste is er de regiegroep veiligheid. Hierin zitten Fred en ik, een vertegenwoordiger van de Cliëntenraad, Familieraad, HR en van Facility Services. Daar bespreken we of er uitschieters zijn geweest, items die in de maatschappij of binnen onze organisaties spelen en wat er opgepakt moet worden.”

Fred Pijls: “Ook zijn er veiligheidsrondes. Twaalf keer per jaar gaan we met vertegenwoordigers van de Cliënten- en Familieraad in gesprek met medewerkers en cliënten. Men kan dan alles met ons bespreken. We lopen niet rond met een checklist, maar luisteren naar de verhalen van medewerkers en cliënten, hoe zij dingen beleven. Heel waardevol! Wij bevorderen openheid, er zijn en het bespreken van ervaringen.”

 “Verder organiseren we veiligheidscafé ‘s op alle locaties. Er zijn verschillende thema’s. Medewerkers kunnen hier hun persoonlijke verhaal vertellen over incidenten. Hoe hebben ze het opgepakt en wat hebben ze ervan geleerd? Dat bevordert de laagdrempeligheid om dingen te kunnen bespreken. We vragen bezoekers om hun persoonlijke verhaal te vertellen in kleinere groepjes. Mensen die huiverig waren, durven dan ineens tóch hun verhaal te vertellen en zien dat het hen echt iets brengt om die ervaringen te delen. Er is een cultuur neergezet waarin mensen open zijn geworden en veiligheid echt een belangrijk item is. Voor die openheid over incidenten heb je soms wel lef nodig. Omdat de veiligheidscafé ‘s zo’n succes zijn, zijn we ze ook te gaan organiseren met ketenpartners. In de psychiatrie werk je namelijk niet alleen met je eigen teams, maar ook vaak met politie, huisartsen en basis ggz. Wij zijn een schakel in de keten van zorg die geboden wordt. Dan moet je wel gaan samenwerken.”

“Je hebt soms echt wel lef nodig om als medewerker je verhaal te vertellen over incidenten.”



Fred Pijls, Raad van Bestuur GGZ Oost Brabant

Henk Hanegraaf, geneesheer-directeur 

Henk Hanegraaf: “En niet te vergeten: de veiligheid omtrent informatie. We hebben daar het afgelopen jaar echt op gestuurd. Wees alert wat voor informatie je verstuurt per post en per mail. Maar ook: hoe laat jij aan het einde van de dag je bureau achter? Een jaar of 5 geleden stonden er nogal eens lades open. Dat kom je nu echt niet meer tegen. Alles zit achter slot en grendel als het gaat om privacygevoelige gegevens.” 

Welke hobbels moesten worden overwonnen? En hoe is dat gelukt?
Fred Pijls: “Ik denk echt het open zijn. Bijvoorbeeld: Ik heb zelf een calamiteit meegemaakt aan het begin van mijn carrière. Dat heeft zoveel indruk op me gemaakt. Als je zo’n ervaring met elkaar deelt, en vooral wat je daarvan geleerd hebt, dán kun je echt een persoonlijke hobbel overwinnen. Dus met voorbeeldgedrag. Ik ben bestuurder, juist als bestuurder moet je die kwetsbaarheid tonen. Dat werkt echt, want anderen gaan dan ook hun verhaal vertellen.”

Wat raadt u collega’s aan?
Henk Hanegraaf
: ”Elke instelling moet zijn eigen proces lopen. Je draait niet een knop om, het is een cultuuromslag die je moet realiseren. Ieder team moet zich er bewust van worden, dus blijf consistent en volhouden. Kies de weg die bij jouw organisatie past en houd vol. Wij doen dit sinds 2010, één lijn volgen en doorzetten. Anders verandert de cultuur niet.”

“Ik ben bestuurder, juist als bestuurder moet je kwetsbaarheid tonen. Dat is voorbeeldgedrag.”



Fred Pijls, Raad van Bestuur GGZ Oost Brabant

Henk Hanegraaf, geneesheer-directeur 

GGZ Oost Brabant:

  • voert veiligheid door in alle lagen van de organisatie;
  • kent gangmakers die alert zijn op veiligheidsaspecten. Zij maken de stap voor medewerkers kleiner om het gesprek aan te gaan over veiligheid;
  • organiseert veiligheidscafé ‘s op alle locaties, ook met ketenpartners;
  • beperkt separatie zoveel mogelijk. Als het wel voorkomt dan zo kort mogelijk;
  • het bestuur loopt 12 keer per jaar, samen met de Cliëntenraad en Familieraad, veiligheidsrondes op verschillende afdelingen en gaan daarbij in gesprek over veiligheid. Deze gesprekken zijn met zowel medewerkers en cliënten;
  • heeft speciale aandacht voor informatiebeveiliging: medewerkers bewust maken over welke informatie je per post en mail verstuurd. Maar ook het veilig opbergen van informatie over cliënten;
  • hecht veel waarde aan voorbeeldgedrag in alle lagen van de organisatie. Om dit kracht bij te zetten kennen zij de ‘Gouden Held’. Dit kan een medewerker, cliënt of naaste en zelfs externe partner zijn. Deze prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan mensen die het beste gestalte geven aan het veiligheidsbeleid van GGZ Oost Brabant;
  • maakt vooraf risicoanalyses, ook bij beleidsstukken.